„Kontakty elektryczne w wagonie nie działają,
zwróciłem się do konduktora o pomoc. Pożyczył mi uprzejmie swoją saszetę z przyborami do golenia. Aparat, który można regulować stosownie do twardości zarostu, paczka nierdzewnych żyletek, tuba „Colgateu", dwa rodzaje kremu (przed i po), kostka ałunu i flaszeczka lawendy. Genueńczyk o poważnych oczach, mały i pełen godności. Pyta o Polskę. Interesuje go ustrój i metody rządzenia. Prawdopodobnie chce się dowiedzieć czegoś pozytywnego, rozumiem. Rozumiem to nasze, jeszcze toporne, ma przyjść tutaj do nich w formie perfekcyjnej i ofiarować im lepszy model życia. Sympatyk, czyli ktoś zainteresowany w przebiegu eksperymentu dokonywanego na bezpieczny dystans — wyniki, przy zachowaniu środków ostrożności, kiedyś mogą się okazać przydatne. Spodziewa się więc po mnie częściowej aprobaty czy w zasadzie jest w tym głębszy sens Tak, tego oczekuje, tego chce ode mnie. Głębszego sensu. Potrzebny mu — dla podwyższenia tęsknot dla górniejszego porządku wyobrażeń Współczesny kapitalizm produkuje socjalistyczne morale, rodzaj prywatnej religii wielu ludzi kupuję, zarabiam, ale modlę się socjalistycznie. A więc i on, ten konduktorek Nie tylko intelektualiści , — postępowi intelektualiści, ich postępowe sumienia, ich kameralny robespieryzm. Wiedzą lepiej niż my, jakie są nasze obowiązki, o czym powinniśmy mówić — o czym powinniśmy milczeć. Przeczytali wszystko, co było do przeczytania, i teraz wiedzą lepiej. Zbadali, przemyśleli i wiedzą, jaki jest sens naszego życia. Więc nie o brakach, nie o trudnościach mamy mówić, tylko o tym sensie. I nie o kondycji ludzkiej — tym się już oni zajmą — nie o wolności i niewoli, i nie o przemijaniu, bo to są ich tematy, od dawna wzięte na warsztat, cóż my byśmy tu mogli dorzucić; o tym powinniśmy milczeć. Mówić mamy o nowych podstawach bytu, które wyciosujemy w ich imieniu i pod ich gwarancją. I każdy nasz szept budzi ich podejrzliwość; patrzą zatroskani przez grube przyciemnione szklą czyż nas nie zapewnili, że model jest dobry o co nam chodzi o los o indywidualność czyżbyśmy mieli o tym cokolwiek do powiedzenia my — stamtąd“(6)